Masining na pagpapahayag tunkol sa pakikipagtalo

PAGTATALO

Angpagtatalo o debate ay maaaringipalagaynasiyangsiningngpaggantihang- katwiran o matwidngdalawa o higit pang magkasalungatnapanighinggilsaisangkontrobersyalnapaksa.

Siningang debate o pagtatalosapagkatdinaraanitosaisangpagpapahayag , mapampubliko man o mapanpribado, naangmgakatwiran ay naaayonsaalintuntunin at pamantayannanglubosnamakapang-akit, ma kapagpaniwala at makapanghikayatngmadlangnakikinig at higitsalahatngkatalo o kasalungatsapanig. Anggawangito ay nakasalalaysamaanyo at maingatnapagbitiwngmgasalita, gayundin kung pasulat; anupa’tito ay pinilingtiyak, binibigkasngmalinaw, at ipinahahayagngmaliwanag, bukodsamakulaynainilalarawansapamamagitanngpagbibigayhalimbawa, sagayo’ymagingmabisa at mapanghimokngpangangatwiran.

Kaya gantihang- katwiranang debate o pagtatalodahil, hindiiisalangangnagsasalitangpakikinggan, kundidalawa, dalawangmagkasalungatnapanig, grupo o koponan- isangsumasang-ayon, ang sang-ayongpanig at isangtumututol, angsalungat o di-sang-ayongpanig.

URI NG PAGTATALO

PAGTATALONG IMPORMAL O ARGUMENTASYON

Angpakikipagtalonaisangpagtatalo, ay isang pang-araw-arawnaaktibidadngtao, may pinag-aralan man o wala, sapakikisalamuhasakapwa. Isangkaraniwangpagtatagisang- kuro o pala-palagay atiba pang mga personal nakatwiranngbawatisasaan man silaabutinng di pagkakasunduang – isip.

Saganitongpagtataloangnakikipatagalo ay paralamangnakikipag-usap o nakikipagpalitangkurosataongkaniyangkaharap. Ito’ymalayangtalakayanlamang o pahatiharanngkaisipanukolsapaksangpangkaraniwanna kung minsan ay nagaganapkahitsaan, kahitanongoras o sandal at ganoon di sakahitanongpagkakataon. Gayundin, samgapagtatalo ay inaaasahanangpagigingmaginoo, pagkakaroonngkagandahang-asal at kalamiganngloobparamaiwasananganumanghindiinaasahannakahahantungansapagtatalo.

PAGTATALONG FORMAL O DEBATE

Sa ganitongpagtataloay pinipiliangpaksangpagtatalunan at may takdangpanahon, araw, oras, pook kung saanisinagawaangpagtatalo. May tiyaknapanig at damingmgakalahok, may takdanghaba.

TatlongParaan Ng Pagtatalo

(Mula kina Belvez, Catacataca at Villafuerte)

AngPgtatalong Oxford

1. Bumuongdalawangmagkalabangpanig: Ang Sang-ayon at Salungat.

2. Unangtitindigangpanigng sang-ayonparailahadangtalumpating may patotoo at patunayparasapanigng Sang-ayonkaugnayngisyungpinagtatalunan.

3. Snodnatatayo ay angpanigngSalungatparamaghayagngpatotoo at patunayparasapanigsumasalungat. Sakanyangpagtatatpos ay lalahadniyaangmgamatwidnapanigngSalungat at maaari ring maghainngisangtuligsasapanigng Sang-ayon.

4. Sunodnatindigng Sang-ayon. Ito angpangalawang Sang-ayonnamaglalahadngpatunay at patotooukolsapangalawangisyu. Siyarinanggagawanglagomsapangunahingmatuwidng Sang-ayon.

5. SunodsatindigngSalungat. Ito ay pangalawangSalungatnamaghaharapngpanunuligsasapanigng Sang-ayon o kaya nama’ymaghaharapngpangangatwiransapanigngSalungat.

6. SunodnatindigngpangatlongSalungatnamaghaharapngmatwidnamagpapabulaansamatwidna Sang0-ayon o kaya’ymaghaharapsiyanggantingmatwidlabansa Sang-ayon Sa hulingbahagingkanyangpagsasalita ay gagawasiyangngmapanghikayatnapanawagan.

7. Hulingtindigngpangatlong Sang-ayon. Ggawangkaukulangpaglalagomsamgapangunahingkatwiranngmagkabilangpanig at pagkatapos ay pabubulaananangmatwidngSalungat, pagkatapos ay susundanniyangtalumpatinapangwakasbilangmapanghikayatnapanawagan



Dapattandaannasaganitonguringpagtatalo, anguna at hulingtagapagsalita ay magmumulasapanigng Sang-ayon.

AngPagtatalong Oregon

1. Angunangtagapagsalita ay maghaharapngmgapagmamatwidnakakatigsakanyangpanig. Kung angmauunangmagsasalita ay magmumulasapanigng Sang-ayon, siya ay mahbibigayngkatwiransapanigng Sang-ayn at kung Salungatnamanangkatwiran ay sapanigngSalungat.

2. Susunod ay tatayoangikalawangtagapagsalitaupangipakilalaangkahinaanngkabilangpanigpagkatapos ay bibigkasinniyaanggantingmatwidlabansasiabi o kahinaanngkabilangpanig o kaya naman ay magbibigay o bibigkassiyanggantingmatwidnamagpapalakassakaniyangpanig.

3. Susunod ay tatayoanghulingtagapagmatwidparagawannglagomngmatwidangkani-kanilangpanig.

Angpagatatalong Oregon-Oxford

1. Angbawatisangkasalisakoponan ay magtatalumpati at magtatalo, kung angmagkabilangpanig ay may tigagatlong, kasapi, sila ay bibigyanngtakdangpanahonparasahabangkanilangpagbigkas o pagtatalumpati, mgawalo o kaya’ysampung minute ayonsapangangailangan at dapat ay pagkasunduanngbuonlupon.

2. Matataposangkani-kanilangtalumpatiayonsaitinakda at napagkasunduan.

3. Mataposmabigkasangmgapangunahingtalumpati at miasagawangpagtatanungan ay isusunodnamnangpaglalahadngtuligsasakabilangpanig. Ito’ysusunod din saitinakdanhpanahonparasahabang sandal ngpagtutuligsaan.

Mga Paghahanda sa Paglahok sa Pagtatalo

1. Paglikom ng mga detalyeó Dapat ang isang makikipagtalo ay handa sa mga mahahalagang detalye o kaisipang kakailanganin sa pangangatwiran. Ang mga ito’y maaring makuha sa mga sangguniang aklat at babasahin, pansariling pagmamatuwid o ibang tao at sa hinuha ng isang pantas o dalubhasa sa paksa.



2. Paghahanda ng mga katibayanó Kailangang tiyaking kaisa sa pangangatwiran ang iba pang gagamiting katibayan, bago o di pa gaanong natatagalan, nababagay sa panlahat na karanasan ng tao at maayos na matatanggap ng lahat.





3. Pagbibigay ng mga patunay at katibayanó Dapat na isa-ayos ang mga patunay at katibayan, kasama ang mga pangangatwiran, sa isang maayos, maingat at mabisang pagkakabuo.